header2 (20K)





Bouwen in de binnenstad

De historische binnenstad van Dordrecht is een plek waar gebouwd wordt en dus ook gesloopt. Een kwetsbaar gebied, dat hoge eisen stelt aan opdrachtgevers, architecten, welstandscommissie en monumentenzorg. Er zijn legio voorbeelden in de stad waar het heel erg is misgegaan. Waar projectontwikkelaars de zakken gevuld hebben en architecten blijk hebben gegeven niets te begrijpen van Dordrecht en het Dordtse stadsbeeld. Voorbeelden? Drievriendenhof, Buitenwalevest, Achterhakkers, Kuipershaven, Voorstraat/Nieuwbrug, Boomstraat/Taankade, het Quistgedrocht aan de Merwekade. Het lijstje visuele viezigheid kan nog heel wat langer worden gemaakt. Eigen-Aardig selecteerde drie plekken in de binnenstad waar misschien binnenkort ook gebouwd gaat worden. Drie bijzondere plekken, omdat daar op dit moment panden staan die niet bepaald het toonbeeld van schoonheid zijn. Maar dat wil niet zeggen dat er zomaar alles gebouwd moet worden.

Aan de Wolwevershaven, vlak bij de Damiatebrug, staat nu nog een vrij modern woonhuis. Het staat wat teruggetrokken in de gevelrij, een buitenbeetje tussen de eeuwenoude panden. Opdrachtgever voor voorgenomen sloop en eventuele nieuwbouw is nu eens niet een projectontwikkelaar, maar een tweetal particulieren die er wellicht een belastingtechnisch bv'tje tegenaan gegooid hebben; Engel Ames (bekend van de auto's) en Cor van Valen (sanitair tegen dumpprijzen). Ames en Van Valen gaan zelf in het nieuwe pand wonen.
1-wolvershaven-ontwerp-vene (33K)
Het ontwerp voor de Wolwevershaven van architect Venema
Met het ontwerp van de nieuwbouw ging heel wat mis en het uiteindelijke ontwerp van de Dordtse architect Albert Venema is door eisen van de gemeente en van de opdrachtgevers uiteindelijk een compromis van een compromis van een compromis geworden. En daar wordt zo'n project niet echt beter van. Venema ontwierp al eerder aan de Wolwevershaven het witte appartementencomplex naast pakhuis Stokholm, waarover de meningen op zijn zachtst gezegd verdeeld zijn. En zijn bebouwing in de Boogjes en de zijstraten werd door collega Theo Bosch "van bedroevende kwaliteit" genoemd.
1-wolwevershaven-carlebur (37K)
Rechts het atelier van Carlebur
Op de plek bij de Damiatebrug had rond 1860 François Carlebur, een van de eerste Dordtse fotografen, zijn atelier. Vermoedelijk in een verbouwde paardenstal. Op een oude foto is te zien dat ook toen de gevelrij al insprong, waarschijnlijk al sinds de 17de eeuw.
De tegenwoordige manie om te pas en te onpas baksteen te gebruiken, lijkt historiserend maar doet deze saaie en suffige nieuwbouw met te hoge entree niet echt goed. Met wat meer fantasie en durf zou op deze fantastische plek, zeker met de mogelijkheden van de opdrachtgevers, een heel wat aardiger pand gebouw kunnen worden. Een gemiste kans.

Korte Kalkhaven
Is aan de Wolwevershaven nog enigszins de schaal van de straat aangehouden, aan de Korte Kalkhaven wordt daar stevig vanaf geweken. Op de hoek bij de Binnenkalkhaven is een bovenmatig appartementencomplex bedacht dat zelfs het kolossale pakhuis Vredenburg letterlijk en figuurlijk naar de kroon steekt. Het ontwerp van het blok is van het Dordtse bureau Groeneweg en Van der Meijden.
Historisch en planologisch gezien is dit een merkwaardig stukje Dordrecht. Het ontstond rond 1650 toen de Kalkhaven werd gegraven. Het was een eilandje, want er was een verbinding tussen Kalkhaven en Bomhaven, die in 1722 werd gedempt. Zelfs tot op de dag van vandaag zijn in het Kalkhavengebied nog een paar werkende bedrijven. De haven is nog een heuse werkhaven met binnenvaartschepen en op de kades eerlijke scheepvaartmaterialen in plaats van Porsches, BMW's en ander kostbaar blik. Koesteren dit stukje Dordrecht en niet volbouwen met lelijke hoge blokkendozen.
2-kalkhaven-nu (40K)
2-kalkhaven-later (47K)
Boven de Korte Kalkhaven nu, daaronder met de nieuwbouw ingeprojecteerd. Pakhuis Vredenburg wordt naar de kroon gestoken.

3-houttuinen_DSC_7394-2 (39K)
Pakhuis Besje Bakkes werd clandestien gesloopt.
Houttuinen
De derde bouwplaats is een geval apart: de hoek Kerkstraat Houttuinen. Al bijna dertig jaar dreigt er hier gebouwd te worden. Maar steeds weer gaat het om een of andere reden niet door. Daar zal Eigen-Aardig binnenkort nog op terugkomen. Op deze plek stond een groot pakhuis met de wonderschone naam Besje Bakkes, genoemd naar een vrouwelijke reder. Het pakhuis, een rijksmonument, werd een aantal jaren geleden door eigenaar Van de Rest clandestien afgebroken. Het terreintje dat zo ontstond, werd bekend door het pluimvee dat daar of op straat rondliep. De nieuwbouw werd ontworpen door de Amersfoortse architect Brinkman Of de bouwplannen na dertig jaar nog doorgaan? De economische crisis houdt het werk misschien wel tegen. Een mens zou bijna gaan hopen dat de recessie nooit overgaat.
3-houttuinen-tekening2 (108K)
Nieuwbouw op de hoek van de Kerkstraat?


'OVERIGE BESTEMMINGEN'
stond in graniet gehakt
boven de brievenbus
van 't oude postkantoor,
dat was van baksteen
en bekroond met torens
die eens een architect verzon
omdat een metselaar dat kon.

Nu hebben wij het PTT-gebouw
van parelgrijs beton
ontworpen door het Cemsto-hoofdkantoor,
en boven de metalen brievengleuf
is een rood plastic bandje vastgeplakt
waarin een ambtenaar met lettertang
dit tekstje heeft geperst:
OVERIGE BESTEMMING

Zo heeft een ieder toch zijn remming.

Jan Eijkelboom


De kikvors van het postkantoor

ik ben de kikvors van het oude postkantoor
vanonder de klok zat ik jarenlang te waken
kwaakte mee in het vrolijke duivenkoor
dat moest als kikvors van het oude postkantoor
door sloop ging ik met het postkantoor teloor
dus voor niemendal heb ik daar zitten kwaken
ik ben de kikvors van het oude postkantoor
onder de klok heb ik jarenlang zitten waken


Wim Jilleba




[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]