header2 (20K)





Treinen botsten ook vroeger al

Vorige week botsten bij Barendrecht twee goederentreinen op elkaar waarbij een machinist om het leven kwam. Een aantal wagons was gevuld met het brandbare nafta. Barendrecht was meer dan 100 jaar geleden ook het toneel van een treinramp. De wagons waren toen gevuld met bijna net zo brandbaar petroleum. Ook Dordrecht bleef treinmisere niet bespaard. In de jaren dertig van de vorige eeuw botste een personentrein op een goederentrein. En in 1919 ging het mis op de Moerdijkbrug.

dordrecht1-overweg (33K)
De overweg in de Krispijnseweeg met de ontspoorde wagons
Het treinongeluk in Dordrecht was eigenlijk niet meer dan een stevige aanrijding. Maar de Dordrechtsche Courant berichtte er uitgebreid over op 21 maart 1935.
"Hedenochtend vroeg heeft even voor het station Dordrecht een botsing plaats gehad tussen een personentrein uit Rotterdam en een uit Dordrecht vertrekkende goederentrein. Bij dit ongeluk hebben geen persoonlijke ongelukken plaats gehad, doch daar ten gevolge van de botsing de hoofdsporen naar Rotterdam werden versperd ontstond belangrijke stagnatie in het treinverkeer."
De machiniste van de eerste personentrein die 's morgens van Rotterdam naar Roosendaal reed, zag vlak voor station Dordrecht te laat dat een sein op onveilig stond. Maar nog wel op tijd om voluit te remmen. Toch boorde de stoomlocomotief zich in de goederentrein. "Door de botsing werden 4 kolenwagens van den goederentrein gedeeltelijk uit elkaar geslagen. ( …) geen der reizigers, noch iemand van het treinpersoneel kreeg enig letsel."

dordrecht-trein (13K)
Leed en ongemak
Er was dus weinig aan de hand in Dordrecht. Maar er gebeurde eindelijk iets bijzonders en dus pakte de Dordrechtsche Courant flink uit. De krant beschreef in lange volzinnen vooral het leed en ongemak van de passagiers. Die moesten na het ongeluk hun reis naar station Dordrecht te voet voortzetten, vanwaar ze later per trein naar hun verdere bestemming werden overgebracht.
Natuurlijk was het treinverkeer gestremd. De volgende treinen reden tot Zwijndrecht, daar stapten de passagiers uit en liepen langs de rails over de brug. Aan de Dordtse kant stonden autobussen klaar ("de groote concurrent van de spoorwegen", meldde de krant sarcastisch) die de reizigers naar het station brachten. Waarom niet met een bus over de verkeersbrug, zullen lezers anno 2009 zeggen? Eenvoudig, die was er nog niet maar kwam pas vier jaar later.
Vanuit station Dordrecht konden treinen naar het zuiden rijden. Drie uur na het ongeval was het spoor al zodanig vrij dat de Edelweiss weer richting Rotterdam kon passeren, schreef de krant. Locomotieven mochten dan wel stinkende, rookbrakende machines zijn, ze hadden wonderschone namen. Om 12 uur waren alle sporen weer vrij en ging Dordrecht over tot de orde van dag.

Barendrecht
Zo'n veertig jaar eerder, op 4 mei 1894, was een veel erger treinongeluk in Barendrecht gebeurd, dat de landelijke kranten haalde. De sneltrein uit Parijs, gecombineerd met de posttrein uit Antwerpen, kwam in botsing met een goederentrein die onder andere bestond uit drie tankwagons met elk meer dan 11000 kg petroleum, en twee wagons met petroleumvaten. Volgens het Utrechtsch Nieuwsblad een dag later waren de vlammen "op een grooten afstand zichtbaar geweest". Wonder boven wonder waren er geen slachtoffers. "De machinist en de stoker, die zich in het ziekenhuis bevinden, hebben voornamelijk de handen gebrand". En dat alleen maar omdat zij een wisse vuurdood ontliepen door in de sloot te springen.

Menselijke fout
Een menselijke fout lag aan de basis van het ongeluk. "Een ooggetuige deelt het volgende mede: in Barendrecht, waar, naar men zeide, een nieuw aangestelde rangeerder dienst deed, stond een goederentrein op de lijn van den Antwerpschen trein, die ten gevolge van vertraging bijzonder snel reed om verloren tijd weer in te halen. Daar het signaal op veilig stond, stoomde de machinist door totdat hij de noodseinen opmerkte, gegeven door den machinist van den goederentrein, die het onheil zag aankomen".
Na de botsing stak het vuur onder de ketel van de locomotief van de personentrein de petroleum aan die uit de wagons stroomde. Een inferno van vlammen volgde. De passagiers zochten een goed heenkomen. Een heldenrol was weggelegd voor de directeur van het spoorwegpostkantoor, de heer Celiée Muller, die eerst "zijn geldswaardige brieven en papieren in veiligheid bracht", vervolgens de verbandkist aan de hoofdconducteur gaf en daarna met drie kloeke ambtenaren de postwagon loskoppelde van de verongelukte trein en met een locomotief wegreed van de vlammen. Toch verbrandde nog een groot deel van de post.
Probleem bij het ongeluk was ook dat de telegraafpalen langs het spoor verbrandden zodat niet om hulp geseind kon worden. Een paar dagen later werd in de krant met naam en toenaam de schuldige aan de ramp aangewezen: rangeerder Polderman die pas een paar dagen in dienst was en rangeerde terwijl de personentrein aan kwam stormen. Van het ongeluk zijn voor zover bekend geen foto's, wel een paar tekeningen die dagen later werden
Honderdvijftien jaar later, als de er weer treinen botsen in Barendrecht, zijn ontelbare beelden te zien in kranten, op tv en via internet. Treinongelukken zijn helaas nog niet uitgebannen, maar ze worden wel fraai in beeld gebracht.

Moerdijk
moerdijkbrug (26K)
Verleden week zijn op een ochtend, nog zeer in de vroegte, juist op de spoorwegbrug over den Moerdijkbrug, twee goederentreinen op elkander geloopen, waardoor nog tot op dit oogenblik alle verkeer met het Zuiden langs dezen weg gestremd is. Zoodra het licht werd, heeft een onzer Dordsche fotografen bovenstaande snelkiek van het geval gemaakt, waaruit wel heel duidelijk blijkt hoe de locomotief - met recht - den boel dwars zit, maar ook, hoe gelukkig, het ongeval nog afgeloopen is en de gevolgen niet te overzien geweest zouden zijn, als de bruggeboog het begeven had. (een onbekende krant op 11 februari 1919)


'OVERIGE BESTEMMINGEN'
stond in graniet gehakt
boven de brievenbus
van 't oude postkantoor,
dat was van baksteen
en bekroond met torens
die eens een architect verzon
omdat een metselaar dat kon.

Nu hebben wij het PTT-gebouw
van parelgrijs beton
ontworpen door het Cemsto-hoofdkantoor,
en boven de metalen brievengleuf
is een rood plastic bandje vastgeplakt
waarin een ambtenaar met lettertang
dit tekstje heeft geperst:
OVERIGE BESTEMMING

Zo heeft een ieder toch zijn remming.

Jan Eijkelboom


De kikvors van het postkantoor

ik ben de kikvors van het oude postkantoor
vanonder de klok zat ik jarenlang te waken
kwaakte mee in het vrolijke duivenkoor
dat moest als kikvors van het oude postkantoor
door sloop ging ik met het postkantoor teloor
dus voor niemendal heb ik daar zitten kwaken
ik ben de kikvors van het oude postkantoor
onder de klok heb ik jarenlang zitten waken


Wim Jilleba




[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]