header2 (20K)





Verdwenen bruggetjes en een mooie paraplu

Dordrecht heeft heel wat grote imposante monumenten. Maar juist de kleine, soms op het eerste gezicht zelfs onooglijke dingen maken een stad als Dordt zo leuk. Jammer dat vaak de historische waarde niet wordt ingezien.

Natuurlijk zijn imposante monumenten als Groothoofdpoort, Huis de Onbeschaamde en Huis Roodenburg belangrijk voor de stad. Minstens zo belangrijk zijn de haast ontelbare kleine herinneringen aan de Dordtse geschiedenis. Maar al die eerstestenen, muurankers, gedenkstenen en wat dies meer zij, zijn over het algemeen vogelvrij. Monumentenzorg heeft geen tijd, ziet er de waarde niet van in, of heeft domweg geen kennis van die kleine geschiedenis van de stad.
smitsweg (64K)
Het bruggetje in de Smitsweg. Het werd roemloos gesloopt. De jaarsteen werd bemachtigd door een museum.
Niet alleen in de binnenstad is die kleine geschiedenis te vinden, ook in de buitenwijken. Westelijk van Sterrenburg wordt een deel van de Wieldrechtsepolder volgeplempt met nieuwbouw en neem maar aan dat een projectontwikkelaar in zo'n nieuwbouwproject aan slechts aan drie dingen denkt: poen, poen en poen. Zeker niet aan bruggetje uit 1664. Zo'n bruggetje lag in de Smitsweg onderaan de Wieldrechtsezeedijk. Te smal natuurlijk,
smitsweg-jaartal (46K)
Het bruggetje was dus zo'n 350 jaar oud, getuige deze jaarsteen.
voor huidige begrippen. In de zeventiende eeuw waren er nog geen trekkers met opleggers, bulldozers en ander sloop- en bouwtuig. Haast vanzelfsprekend werd het bruggetje gesloopt, om plaats te maken voor een breder en sterker exemplaar dat met wat goede wil ook een paar meter verder gelegd had kunnen worden. Die goede wil ontbrak. Tegen de sloop werd niet geprotesteerd. Vanuit het stadskantoor bleef het heel erg stil. Zelfs de twee sluitstenen, een jaarsteen en een wapensteen, werden niet herplaatst in de nieuwe brug. Museum Twintighoeven (een partculier initiatief) bemachtigde de 350 jaar oude stenen. Ze zijn nu te vinden in het museum aan de Noorderelsweg, in de Dordtse Biesbosch, maar ze horen natuurlijk bij de Smitsweg.

GROENHOVE
Vlak in de buurt was nog een fraai bruggetje. En daarover kreeg Eigen-Aardig de laatste maanden steeds weer brieven en mailtjes. Blijkbaar misten Dordtenaren dit op het oog zo onbeduidende bruggetje. Het was te vinden bij de Kilweg en was eens de toegang tot de buitenplaats Groenhove. En denk niet dat dat een achterafwoninkje in de polder was. Bij Groenhove was een theekoepel, een koets- en wagenhuis, er waren oranjerieƫn, broeikassen en een vinkenhuis. Rond het huis exotische bomen en vijvers. Met recht een optrek voor de rijksten van de stad, zoals de families Braets, Beelaerts, Rees en Van den Brandeler. Groenhove, gebouwd omstreeks 1700, moet ongeveer een eeuw hebben bestaan. En merkwaardig: er zijn geen afbeeldingen van. Alles van Groenhove verdween, op dat ene bruggetje na.
kilweg (25K)
Het Groenhovebruggetje aan de Kilweg, omstreeks 1990. Nog geen sprake van de N3.
De lezer voelt het al aankomen: dat kan niet goed gaan. Een paar jaar geleden werd in de Kilweg een tunneltje onder de N3 aangelegd. Daarbij bleef het bruggetje nog gespaard. Maar twee jaar geleden werden er in verband met de waterhuishouding allerlei werkzaamheden gedaan en dat betekende het roemloze einde van het Groenhovebruggetje. Met wat goede wil had het misschien wel gespaard kunnen blijven, maar juist die goede wil ontbrak. Ehh ..., waar hoorden wij dat eerder? Vanuit de Spuiboulevard bleef het ook monumentaal stil. Wie maakt zich nu druk om een oud bruggetje? Eigen-Aardig nam nog wel contact op met aannemer Heijmans en die beloofde dat in ieder geval de jaarsteen (1782) terug zou komen na het werk. Inmiddels is dat werk ook al weer een jaar achter de rug, maar nog nergens een spoor van het oude bruggetje. Eigen-Aardig herinnerde Heijmans onlangs aan de belofte. Volgens een woordvoerder liggen de stenen nu ergens opgeslagen opgeslagen en wordt gewacht op een teken van de gemeente: "De bal ligt bij de gemeente". Misschien willen lezers van Eigen-Aardig wat lawaai gaan maken aan de Spuiboulevard om de gemeente wakker te schudden?

martinotvoorstraat (38K)
De parapluwinkel aan de Voorstraat omstreeks 1900. De paraplu bestond nog uit twee delen die naast de etalage waren bevestigd.
MARTINOT
Het mag dan wel rampspoed en ellende zijn met de Dordtse bruggetjes, met de paraplu gaat het wel goedkomen. In november 2008 overleed mevrouw Wilhelmina Gelissen op 84-jarige leeftijd. Tot haar dood dreef zij haar parapluwinkel aan de Voorstraat. Mevrouw Gelissen was een achter-achterkleindochter van F.J. Martinot die in 1820 boven de parapluwinkel aan de Voorstraat de eerste paraplufabriek in Nederland stichtte. Later was de fabriek aan de Kuipershaven gevestigd. In 1900 werden daar dertigduizend paraplu's per jaar geproduceerd en daarmee was Martinot de grootse paraplufabriek van Nederland. In 1925 werd de fabriek wegens gebrek aan grondstoffen gesloten. De winkel bleef wel bestaan, tot 2008. Na de dood van mevrouw Gelissen schonken de erfgenamen een collectie van oude en nieuwere paraplu's aan Museum van Gijn. Daar werden de vaak kwetsbare, soms zijden paraplu's en parasols gefotografeerd. Door de hoge ouderdom zijn ze vaak in slechte staat. In de toekomst zal de Martinot-collectie door deskundigen worden onderzocht.
Boven de onderpui van de winkel aan de Voorstraat hing een reusachtige houten paraplu. Oorspronkelijk bestond het gevaarte uit twee helften die aan de zijkant van de etalage waren bevestigd. Om diefstal te voorkomen werden de twee helften samengevoegd en boven de etalage gehangen, ver van grijpgrage vingers.
Ook deze reclameparaplu is niet voor het nageslacht verloren. De nieuwe eigenaar van het pand (het wordt geen parapluwinkel) wil het kolossale regenscherm (tijdelijk opgeslagen in Van Gijn) weer opnieuw aan zijn pand aanbrengen. "En zo hoort het", zegt F.M. de Bruijn van Museum Van Gijn, "hoe meer in het straatbeeld kan blijven, hoe beter."

Binnenkort heeft Dordrecht dus weer zijn paraplu terug. Gelukkig.

Vraagt zich ook af waar die ene steen is gebleven, dat reclamebord, dat bruggetje of dat kunstwerkje waar u herinneringen aan heeft? Schrijf het Eigen-Aardig en wij gaan proberen te achterhalen waar het is gebleven.





'OVERIGE BESTEMMINGEN'
stond in graniet gehakt
boven de brievenbus
van 't oude postkantoor,
dat was van baksteen
en bekroond met torens
die eens een architect verzon
omdat een metselaar dat kon.

Nu hebben wij het PTT-gebouw
van parelgrijs beton
ontworpen door het Cemsto-hoofdkantoor,
en boven de metalen brievengleuf
is een rood plastic bandje vastgeplakt
waarin een ambtenaar met lettertang
dit tekstje heeft geperst:
OVERIGE BESTEMMING

Zo heeft een ieder toch zijn remming.

Jan Eijkelboom


De kikvors van het postkantoor

ik ben de kikvors van het oude postkantoor
vanonder de klok zat ik jarenlang te waken
kwaakte mee in het vrolijke duivenkoor
dat moest als kikvors van het oude postkantoor
door sloop ging ik met het postkantoor teloor
dus voor niemendal heb ik daar zitten kwaken
ik ben de kikvors van het oude postkantoor
onder de klok heb ik jarenlang zitten waken


Wim Jilleba




[ © Copyright Jaap Bouman/DORDT.NL ]