| ||||||
|
|
Een bijzondere straatnaamsteen Vorige week schreef Eigen-Aardig over twee eeuwenoude bruggetjes die verdwenen. Er was ook goed nieuws: de paraplu van Martinot komt weer terug aan de Voorstraat. Geen schokkend geschiedkundig nieuws, maar juist de kleine historie maakt een stad als Dordrecht zo aardig. In dat kader deze week toch ook weer slecht nieuws Eindelijk gaat er wat gebeuren op de hoek Blekersdijk en Waterbeekstraat. Decennialang stond daar de Fordgarage van Jac. van den Berg. Na lang soebatten en een failliete aannemer wordt er nu gewerkt aan een nieuwe vestiging voor School Vest. Om ruimte te krijgen werden de garage en een paar huisjes in de Waterbeekstraat gesloopt. Halverwege die straat zat het merkwaardigste straatnaambord van Dordrecht Hoewel … bord, het was een lange steen, met daarop 'Adriaan Waterbeekstraat' en het jaartal 1882.
Er waren twee soorten blekerijen: voor het bleken van de linnen- en de lakenindustrie en voor het wassen van kleding. De laatste activiteit werd geringschattend voddenbleek genoemd. Dordrecht heeft wel een aantal lakenblekerijen gekend, maar de lakenindustrie kwam hier niet veel voor. Veel meer waren de Dordtse blekerijen gewone wasserijen. De gegoede Dordtse burgerij deed de was de deur uit en ook het ziekenhuis en weeshuizen en andere inrichtingen maakten van de blekerijen gebruik.
Wassen van kleding was een zeer tijdrovende en arbeidsintensieve bezigheid die voornamelijk in de openlucht geschiedde. De was werd in die dagen heel vuil aangeboden. Loog en zeep namen het ergste vet weg en dan moest de was in warm zeepsop met een wasstamper gestampt worden in de tobbe. Daarna eindeloos spoelen en wringen. Stoommachines namen later deze zware arbeid taak over. Vervolgens werd het wasgoed nat op het gras te bleken gelegd. Door de werking van het gras werden nog meer vlekken uit het wasgoed verwijderd. Als het te slecht weer was om het bleekgoed op het veld te drogen werd het op de droogzolder opgehangen. De afval van het proces, loog, zeep, as en karnemelk, kwam in een put terecht, ook wel de stinckert genaamd. Tegenwoordige nieuwbouw op de plek van een vroegere blekerij betekent bijna steevast vervuilde grond. In Dordrecht waren de klerenblekerijen ook buiten de stad gevestigd, tussen de Sint Jorisweg en een dijkje dat later zelfs naar de bezigheid werd genoemd: Blekersdijk. Een oude naam voor Sint Jorisweg is Bleekerssloot. L.E. Waterbeek vestigde zich rond 1830 als bleker op de hoek van het Vrieseplein en de Blekersdijk. Al in 1636 was hier een blekerij gevestigd met de naam het Wapen van Amsterdam. Kort na 1880 deed een zoon het bedrijf over aan J. van Nieuwenhuizen. Later werden de familie Mooi en weer later Schram de Jong eigenaars. Schram de Jong noemde het bedrijf heel sjiek op z'n Engels Stoomwasscherij The A1 Laundry. Omstreeks 1918 werd de wasserij gesloten. De bedrijfsgebouwen achter de Blekersdijk werden gesloopt. Maar nog in 1925 was in de Waterbeekstraat een wasserij gevestigd.
Waarom in 1882 de straatnaamsteen werd aangebracht is niet helemaal duidelijk. In die periode was Waterbeek zijn bedrijf aan het verkopen (of hij had het net verkocht) aan Van Nieuwenhuizen. Misschien liet hij een als een soort projectontwikkelaar een paar huisjes bouwen aan de rand van zijn bleekgebied en noemde hij het straatje naar zijn zoon (?). De gemeente deed daar niet aan mee. De huisjes stonden in ambtelijke stukken aan de Blekersdijk nummer 18 a tot j. Pas omstreeks 1915 werd de naam Waterbeekstraat officieel. Er zal toen ook wel een standaard blauw ijzeren bord gekomen zijn. De steen bleef wel ingemetseld en zo zaten er op nauwelijks 10 meter afstand twee straatnamen. In 1884 liet Waterbeek op de hoek van de Blekersdijk en het Vrieseplein een groot woonhuis bouwen. Een eerste steen, gelegd door de moeder, is nog in het portaal aanwezig SLOOP Bij de recente sloop van de garage van Van den Berg ging het mooie glas-in-lood niet verloren. Het krijgt een mooie plek in de nieuwe school, zichtbaar vanaf de straat. En ook de straatnaamsteen overleefde de slopershamers. De steen wordt in de school ingemetseld, helaas niet zichtbaar vanaf de straatkant. Eigen-Aardig is al dankbaar dat dit bijzondere 'straatnaambord' gered is, maar het is toch jammer dat zo'n bijzondere steen niet meer voor iedereen te zien is. De gemeente en monumentenzorg hebben ook deze keer de beurt voorbij laten gaan. |
'OVERIGE BESTEMMINGEN' stond in graniet gehakt boven de brievenbus van 't oude postkantoor, dat was van baksteen en bekroond met torens die eens een architect verzon omdat een metselaar dat kon. Nu hebben wij het PTT-gebouw van parelgrijs beton ontworpen door het Cemsto-hoofdkantoor, en boven de metalen brievengleuf is een rood plastic bandje vastgeplakt waarin een ambtenaar met lettertang dit tekstje heeft geperst: OVERIGE BESTEMMING Zo heeft een ieder toch zijn remming.
|
||||
