| |||||||
|
|
Geheimzinnige muurtekens in Grote Kerk Iedere Dordtenaar kent toch de Grote Kerk? 'Hij staat er nog', is een gevleugelde uitdrukking als een Schapenkop terug komt van een reis. Maar kennen die Dordtenaren de Grote Kerk wel goed? Weten zij dat er geheimzinnige, magische tekens in de muren zijn aangebracht? Eigen-Aardig ging op onderzoek. Een onbevredigend artikeltje! De Grote Kerk had al rond 1470 ongeveer het huidige uiterlijk. De kerk werd gebouwd als rooms-katholieke kerk en vanzelfsprekend was het gebouw versierd met beelden, koppen, en ander fraai beeldhouwwerk. De merkwaardigste versieringen werden aangebracht in het metselwerk aan de noordkant van de kerk (het beste zichtbaar vanaf het grasveldje bij het plein) en in de voorzijde van de toren, de noordwestkant. Daar zit een aantal geheimzinnige muurtekens. Vooral de zijkant van de kerk heeft fraaie tekens. Er zijn met wat moeite schuinkruizen te bewonderen, een dubbele ruit en vermoedelijk een aantal runen-tekens. In de toren zitten ook ruitversieringen, een mooie driehoek en hoog onder de omloop tussen de twee meest rechtse ramen een fraaie zandloper.
Volgens kenners werden dergelijke metseltekens in Nederland, België en Noord-Frankrijk aangebracht tussen 1450 en 1570. In Dordrecht misschien heel wat vroeger want in 1450 was de kerk al bijna af. Maar waarom? En waarom op die vreemde, zo op het oog volstrekt willekeurige plaatsen? Soms hoog, soms laag. Van enige logica lijkt geen sprake. En toch moet het in de 15de eeuw voor iedereen duidelijk geweest zijn wat de betekenis was van het metselwerk. Anders hadden de opdrachtgevers van de bouw ze wel laten verwijderen. Zaten ze er voor de sier? Echt mooi kunnen de tekens toch niet worden genoemd, zeker niet in vergelijking met bijvoorbeeld de hardstenen raamdecoraties. Merkwaardig ook dat tussen het eerste en het laatste metselteken een periode van bijna een eeuw moet hebben gezeten. Hoogstwaarschijnlijk stammen ze van oorsprong uit de Germaanse tijd (oude runen-tekens) en hadden de metseltekens een mystieke functie. Ze waren dan bedoeld om onheil af te weren of de toekomst gunstig te stemmen. Het bestaan van kwaadwillende geesten en demonen werd door de kerk destijds niet ontkend. Vanaf de achtste eeuw werden geen runen meer gebruikt, maar misschien waren ze nog zo ingeburgerd dat ze eeuwen later nog werden gebruikt?
Het maalkruis was bij de Germanen het symbool voor een heilige plaats. Ook de apostel Andreas wordt in verband gebracht met dit kruis. Hij is de beschermheilige van vissers. Trouwlustige paartjes roepen hem aan voor een gelukkig huwelijk met veel kinderen. De Grote Kerk heeft twee zandlopers. Eén laag bij de grond bij het grasveld en één onder de wijzers van de toren, hoog tussen de ramen. Klokken, zandloper, tijd? Is dat een logische combinatie voor een metselaar? Maar waarom dan niet symmetrisch en slechts op één plek in de toren. Dit teken zal als laatste zijn aangebracht, omdat het zo hoof zit. De ruit-vorm komt vaak voor op de Grote Kerk. Het is een oud zinnebeeld voor vruchtbaarheid en daarmee ook een teken voor de toekomst. Rond de toren van de kerk zit een band van ruiten (of kruizen). Een dergelijk doorlopend patroon heeft waarschijnlijk meer een decoratieve functie dan symbolische waarde. Maar er zijn ook losstaande ruiten te vinden.
Voor wie ze wil zien, zijn er nog veel meer runen-tekens in het metselwerk van de kerk te ontdekken. Of moet er niet zo diep worden nagedacht? Hadden de metselaars wel enig benul van mystiek, Germanen en runentekens? Of was het metselwerk gewoon een uiting van wat creatieve metselaars en vond de bevolking dat mooi? En wat te denken van geheime tekens van de vrijmetselarij zoals ook wel wordt beweerd? De vrijmetselarij is van veel jongere datum. En het lijkt toch niet echt verstandig om geheime tekens zo open en bloot aan te brengen? Hoe het ook zij, het waarom is nog steeds niet duidelijk. Maar wie een volgende keer langs de Grote Kerk loopt, moet toch eens op die geheimzinnige tekens letten. En wegdromen naar metselaars in de Middeleeuwen. |
'OVERIGE BESTEMMINGEN' stond in graniet gehakt boven de brievenbus van 't oude postkantoor, dat was van baksteen en bekroond met torens die eens een architect verzon omdat een metselaar dat kon. Nu hebben wij het PTT-gebouw van parelgrijs beton ontworpen door het Cemsto-hoofdkantoor, en boven de metalen brievengleuf is een rood plastic bandje vastgeplakt waarin een ambtenaar met lettertang dit tekstje heeft geperst: OVERIGE BESTEMMING Zo heeft een ieder toch zijn remming.
|
|||||
